Not Ortalaması Hesaplama (Dönem Ortalaması)
Bir dönemdeki bütün derslerin dönem puanlarını ve haftalık ders saatlerini girin; lise ve ortaokulda teşekkür ve takdir belgesine esas olan dönem ağırlıklı puan ortalamanız MEB yönetmeliklerine göre hesaplanır, belge puan eşikleri bilgi olarak gösterilir.
- Ders sayısı8
- Haftalık ders saati toplamı23 saat
- Ağırlıklı puanlar toplamı1.858,0000
- Saatsiz (basit) ortalama — karşılaştırma için81,5625
- Belge puan eşiği (bilgi)Teşekkür aralığında (70,00 ve üstü, 85,00 altı)
- 85,00 eşiğine kalan4,2174
- Geçme sınırının altındaki ders0
Ders ders ağırlıklı puanlar
Nasıl hesaplanır?
Okulda “not ortalaması” denince çoğunlukla bir dönemin bütün derslerinin ortalaması kastedilir. MEB yönetmelikleri bu ortalamayı belgeler için kullanır ve ders saatiyle ağırlıklandırır: lisede okul öğrenci ödül ve disiplin kurulu, tüm derslerden başarılı olan, dönem puanlarının ağırlıklı ortalaması 70,00 puandan aşağı olmayan ve davranış puanı 100 olan öğrencilere ortalaması 85,00 altında kalırsa teşekkür, 85,00 ve üstündeyse takdir belgesi verir; ortaöğrenim boyunca en az 3 öğretim yılının bütün dönemlerinde takdir alan üstün başarı belgesi alır (Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği m.160(1)). Ortaokul ve imam-hatip ortaokulunda Türkçeden 70,00, diğer derslerin her birinden 50,00 puandan aşağı olmamak şartıyla tüm derslerin dönem ağırlıklı puan ortalaması 70,00 ve üstü, 85,00 altı olanlar teşekkür, 85,00 ve üstü olanlar takdir belgesi alır; 20 gün ve üzeri özürsüz devamsızlıkla kurul kararıyla sınıf geçenlere belge verilmez (İlköğretim Kurumları Yönetmeliği m.53(1), (4)). Yönetmelikler bir dersin ağırlığını haftalık ders saati olarak tanımlar (lise m.54(1); ortaokulda ağırlıklı puan m.27(4)); bu araç dönem ortalamasında da bu ağırlığı ve m.55(1) ile m.28(1)’deki dört basamak kuralını uygular. Bu sayfa yalnız bir dönemin ortalamasını verir: iki dönemin ortalamasıyla bulunan ve sınıf geçmede, mezuniyet puanında kullanılan yıl sonu başarı puanı ayrı bir hesaptır (lise m.55, ortaokul m.28).
Dönem ortalaması = Σ(dersin dönem puanı × haftalık ders saati) ÷ Σ haftalık ders saatiPuanlar 100 üzerindendir. Bir dersin ağırlığı haftalık ders saati sayısıdır (lise m.54(1)); puan ile ders saatinin çarpımı o dersin ağırlıklı puanıdır (lise m.54(2), ortaokul m.27(4)). Bölme virgülden sonra 4 basamak yürütülür ve yuvarlanmaz (lise m.55(1), ortaokul m.28(1)’deki kural). Ortaokulda dersin dönem puanı tam sayıdır: yarım ve üstü bir üst tam puana yükseltilir (m.27(2)(b)); lisede dönem puanı ondalıklı kalır.- Okul türünü seçin; aynı dönemin ders puanlarını ve haftalık ders saatlerini aynı sırayla alt alta girin. Ortaokulda Türkçenin sırasını da yazın.
- Her dersin dönem puanı haftalık ders saatiyle çarpılır ve ağırlıklı puanlar toplanır.
- Toplam, haftalık ders saatleri toplamına bölünür; sonuç virgülden sonra 4 basamağa kadar yürütülür.
- Ortalamanın belge puan aralığı (lise m.160(1), ortaokul m.53(1)), bir sonraki eşiğe kalan puan ve geçme sınırının altında kalan ders sayısı bilgi olarak gösterilir.
Örnek
Lise, sekiz ders: dönem puanları 72; 88,5; 65; 91; 80; 77; 95; 84, haftalık saatleri 5; 4; 2; 2; 4; 2; 2; 2. Ağırlıklı puanlar 360 + 354 + 130 + 182 + 320 + 154 + 190 + 168 = 1.858; saat toplamı 23; ortalama = 1.858 ÷ 23 = 80,7826 (dört basamakta kesilir). Bu, teşekkür aralığındadır; takdir için 4,2174 puan eksiktir. Saatsiz basit ortalama 81,5625 olurdu.
Sık sorulan sorular
Dönem ortalaması ile yıl sonu başarı puanı aynı şey mi?
Hayır. Dönem ortalaması bir dönemin ders puanlarının ders saatiyle ağırlıklı ortalamasıdır ve teşekkür, takdir belgeleri buna göre verilir (lise m.160(1), ortaokul m.53(1)). Yıl sonu başarı puanı ise her dersin iki dönem ortalaması olan yıl sonu puanlarından hesaplanır (lise m.53–55, ortaokul m.27(3)–28) ve sınıf geçmede, mezuniyet puanında kullanılır. Onu Yıl Sonu Başarı Puanı aracı hesaplar.
Takdir ve teşekkür için kaç ortalama gerekir?
Dönem ağırlıklı ortalaması 70,00 ve üstü, 85,00 altıysa teşekkür, 85,00 ve üstüyse takdir; eşikler lise ve ortaokulda aynıdır. Ortalama tek şart değildir: lisede tüm derslerden başarılı olmak ve davranış puanının 100 olması (m.160(1)), ortaokulda Türkçede en az 70,00, diğer her derste en az 50,00 puan (m.53(1)) gerekir. “Hiçbir dersten 45’in altında almamak” diye bir kural güncel yönetmeliklerde yoktur.
Neden basit ortalama değil de ağırlıklı ortalama?
Yönetmelikler belgeyi “dönem puanlarının ağırlıklı ortalaması” (lise m.160(1)) ve “dönem ağırlıklı puan ortalaması” (ortaokul m.53(1)) ile tanımlar; bir dersin ağırlığı haftalık ders saatidir (lise m.54(1)). Haftada 5 saat okunan bir ders, 2 saatlik bir dersin iki buçuk katı etkiler. Araç karşılaştırma için saatsiz basit ortalamayı da gösterir, ama belge eşikleri ağırlıklı ortalamaya uygulanır.
Takdir eşiğinin hemen altındaki ortalama yukarı yuvarlanır mı?
Yönetmelikler dönem ağırlıklı ortalamasının kaç basamakla hesaplanacağını ayrıca yazmaz. Araç, yıl sonu başarı puanı için konulan kuralı (bölme virgülden sonra 4 basamak yürütülür, lise m.55(1), ortaokul m.28(1)) benzetme yoluyla dönem ortalamasına da uygular ve ortalamayı yuvarlamaz. Takdir “85,00 ve daha yukarı” olana verildiğinden (lise m.160(1)(b)), bu hesapta eşiğin on binde biri altındaki ortalama teşekkür aralığında kalır.
Ortaokulda puanlar neden tam sayı olmalı?
İlköğretim Kurumları Yönetmeliği m.27(2)(b), dönem puanı hesaplanırken yarım ve yarımdan büyük kesirleri bir üst tam puan sayar; bu yüzden ortaokulda e-Okul’daki dönem puanları tam sayıdır. Ortalamanın kendisi ise yuvarlanmaz. Bir dersin dönem puanını sınav ve etkinlik puanlarından bulmak için E-Okul Not Ortalaması aracını kullanın.
Üstün başarı belgesi nasıl alınır?
Lisede ortaöğrenim süresince en az 3 öğretim yılının bütün dönemlerinde takdir belgesi alan öğrenciye üstün başarı belgesi verilir (m.160(1)(c)). Yani her dönemin ortalaması ayrı ayrı 85,00 ve üstünde olmalı ve diğer şartlar da sağlanmalıdır.
Kaynak
- MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr, güncel metin, son değişiklik RG 3/7/2026): m.44 puan ve dereceler, m.51 dönem puanı, m.54 dersin ağırlığı ve ağırlıklı puanı, m.55(1) dört basamak kuralı, m.159–160 teşekkür, takdir ve üstün başarı belgesi (m.160(1) RG 1/9/2018 ve 8/9/2023 değişiklikleriyle)
- MEB Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr, güncel metin, son değişiklik RG 28/7/2026): m.21(1) ve m.28(2) başarı sınırları, m.27(2) dönem puanı ve yuvarlama, m.27(4) ağırlıklı puan, m.28(1) dört basamak kuralı, m.53(1) belge şartları (RG 14/10/2023), m.53(4) devamsızlık (RG 28/7/2026)